Działko M61 Vulcan

Producent: General Electric, General Dynamics - USA
Działko systemu Gatlinga napędzane elektrycznie, lub hydraulicznie.
Prototypy - 1946 - 1949
Produkcja seryjna - 1958 -
Liczba luf - 6
Kaliber - 20 mm.
Naboje - M53, M55 AZ, M56 A3 lub PGU-28
Ładowanie - M61 - taśma, M61A1 - beztaśmowe
Długość - 1827 mm. Długość lufy - 1245 mm.
Masa - M61 i M61A1 - 112 kg. M61A2 - 91,6 kg.
Prędkość początkowa pocisku - 1050 m/sek
Masa pocisku - 100 g.
Szybkostrzelność teoretyczna - 4000 lub 6000 strz./min.
Odmiany tej broni - M195, M197, Phalanx CIWS

Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczęto w Stanach Zjednoczonych prace nad lotniczym uzbrojeniem strzeleckim nowej generacji. Znacznie większa prędkość myśliwców o napędzie odrzutowym wymagała zwiększenia szybkostrzelności broni dla zapewnienia większego prawdopodobieństwa trafienia.

W 1946 Armia Stanów Zjednoczonych zamówiła w ramach kontraktu z General Electric zbudowane w ramach Projektu Vulcan sześciolufowe działko zdolne wystrzeliwać 6000 pocisków na minutę. Pierwszy prototyp działka oznaczony jako T-171 został przetestowany podczas prób naziemnych w 1949 roku.

Działko M61 Vulcan zostało zbudowane w systemie Gatlinga, co oznacza, że podczas każdego obrotu zespołu luf z każdej z nich pada tylko jeden strzał. Zastosowanie wielu luf zapewnia uzyskanie bardzo dużej szybkostrzelności, rzędu 100 strzałów na sekundę, oraz odpowiednią trwałość luf poprzez zminimalizowanie ich nagrzewania i związanego z tym szybszego zużywania. Średni czas pomiędzy awariami i zacięciami wynosi 10 tysięcy strzałów, co czyni tę broń bardzo niezawodną. Sukces tego działka przyczynił się do określania nazwą Vulcan wszystkich podobnych konstrukcji, chociaż nazwa ta jest przypisana tylko do działka M61.

Pierwszym seryjnym myśliwcem wyposażonym w działko Vulcan był Lockheed F-104 Starfighter wprowadzony do służby w 1958 roku.

Podczas użytkowania działka na pokładach Starfighterów ujawniły się problemy z ogniwami taśm amunicyjnych, które po wykorzystaniu były wyrzucane na zewnątrz samolotu i mogły powodować uszkodzenia maszyny. W celu rozwiązania tego problemu wprowadzono beztaśmowy system zasilania i oznaczono tak zmodernizowane działko jako M61A1, które stało się standardowym uzbrojeniem strzeleckim amerykańskich myśliwców wykorzystywanym do dnia dzisiejszego.

Firma General Electric sprzedała prawa do produkcji działek M61 Vulcan i pochodnych wytwórni General Dynamics.

Działko M61 Vulcan znalazło wiele zastosowań nie tylko w lotnictwie.

M163 Vulcan Air Defense System (VADS)
samobieżne działo przeciwlotnicze używane przez Armię Stanów Zjednoczonych.

Uzbrojenie pojazdu stanowi 20 mm działko General Dynamics M168, będące modyfikacją działka M61 Vulcan, zamontowane na platformie pojazdu M113  (M741) lub przyczepie M167.

Broń zaprojektowano jako uzupełnienie systemu rakietowego M48 Chaparral, jednak okazała się mało skuteczna przeciwko nowoczesnym samolotom odrzutowym. W rezultacie, w latach 80. i 90. XX wieku zaczęto używać ją do walki z lekkimi celami naziemnymi.


M167 Vulcan Air Defense System
amerykańskie działko przeciwlotnicze krótkiego zasięgu M61 Vulcan zamontowane na przyczepie, którego zadaniem miała być obrona oddziałów frontowych przed atakiem z powietrza.

Wraz z upowszechnieniem się samolotów  z napędem odrzutowym okazało się nieskuteczne, więc zaczęto je stosować do zwalczania lekko opancerzonych celów naziemnych.